Foto: © Marloes Bosch
Het is voor elk hondenbaasje herkenbaar: een smartphone met een fotogalerij vól hondenfoto’s. Mensen beelden hun honden echter al eeuwenlang af. In zijn nieuwste boek ‘Honden in het museum’ neemt de Nederlandse schrijver Arthur Japin je mee op een reis door de kunstgeschiedenis, met honden in de hoofdrol. Zijn eigen hond, Basso, fungeert daarbij als gids. “De liefde tussen mens en hond duurt al eeuwen en daar is de kunst getuige van”, zegt Japin.
WOEF: De hond is al eeuwenlang een inspiratiebron voor kunstenaars, zoals blijkt uit uw boek. Was uw eigen hond, Basso, een bron van inspiratie voor dit boek?
ARTHUR JAPIN: “Absoluut. Ik ben opgegroeid met een hondje dat zeventien jaar lang deel uitmaakte van mijn leven. Daarna heb ik lange tijd geen hond gehad. Pas tijdens de COVID-periode heb ik het aangedurfd om opnieuw een hondje in huis te nemen. Dat veranderde mijn blik op de wereld. Het deed me terugdenken aan hoe ik vroeger naar de dingen keek, hoe vanzelfsprekend het is om liefde te voelen. Als je voor het eerst een hond hebt, of er na lange tijd opnieuw een neemt, begin je ineens overal honden te zien. Zelfs in het museum. Dat was ontzettend inspirerend en leidde uiteindelijk tot Honden in het museum.
Onlangs was ik in Gent voor een boekvoorstelling bij Boekhandel Walry. Ik dacht: laat ik even naar het Museum voor Schone Kunsten gaan, gewoon om na te gaan of wat ik zeg ook echt klopt. Dus ik begon honden te tellen. Ik kwam tot 96, en dan heb ik nog niet eens het hele museum gezien! Ik heb mijn hele leven al kunst bestudeerd. Nu kijk ik er op een nieuwe en speelse manier naar. Soms moet je echt goed speuren – bijna met een loep – en dan zie je het ergens op de achtergrond: ja hoor, daar zit weer een hondje. Dus ja, mijn hond heeft me zeker geïnspireerd en niet alleen voor dit boek.”
WOEF: Ik kreeg de indruk dat Honden in het museum geschreven is voor iedereen die van honden houdt – voor jong én oud. Klopt dat?
JAPIN: “Dit is inmiddels het derde boek over honden dat ik heb geschreven, en wat me telkens opvalt, is dat ik in die ‘hondenboekjes’ – zoals ik ze zelf noem – een heel andere vertelstem gebruik dan in mijn historische romans. Een vertelstem die dichter bij mezelf staat.
Voor wie ik het precies heb geschreven? Eerlijk gezegd: ik weet het niet. Misschien vooral voor mezelf. Alsof ik nu aan mijn jongere zelf vertel wat ik vroeger graag had willen horen. Over kunst, over liefde, over honden – over het leven.
En ik denk inderdaad dat het een boek voor iedereen is. De toon is licht, ook al gaat het af en toe over serieuze dingen. Ik heb er in elk geval zelf enorm van genoten om het te schrijven.”
WOEF: In het boek is het Basso die de lezer meeneemt op een rondleiding door de geschiedenis van honden in de kunst. Wat voor een hond is Basso?
JAPIN: “Basso is bijna vijf jaar oud. Hij is een Italiaanse waterhond: een lagotto romagnolo. Grappig genoeg had Rembrandt er ook één. Die staat zelfs afgebeeld in het boek. De hond van Rembrandt was donkerbruin, maar onze Basso is blond. Hij is een zachte, aanhankelijke en liefdevolle hond. Elk hondje is voor zijn baasje het liefste hondje van de wereld. En dat is bij Basso niet anders.”
WOEF: Het boek is opgedragen aan Basso’s moeder, Biene, die voorleeshond is.
JAPIN: “Een voorleeshond is er voor kinderen – en soms ook voor volwassenen – die niet durven voorlezen aan een groep, of spreken in het openbaar. Tijdens een sessie met Biene lezen kinderen een boekje aan haar voor. Als ze merkt dat er zenuwen opkomen, vlijt ze zich tegen de kinderen aan of legt ze haar kopje op hun arm om hen gerust te stellen. Biene geeft hen het zelfvertrouwen om te spreken, waardoor ze ook plezier beleven aan boeken. Een bijzondere hond!”
WOEF: Tijdens je research voor dit boek ben je ongetwijfeld veel prachtige kunstwerken met honden tegengekomen. Heb je een favoriet?
JAPIN: “Dat vind ik heel moeilijk om te zeggen. Ze zijn allemaal op hun eigen manier bijzonder. Maar wat voor mij persoonlijk echt veel betekent, zijn de tekeningen die Martijn van der Linden voor het boek maakte. Ik vind die zó prachtig. Voor mij zijn het echte kunstwerken. Het is alsof Martijn mijn andere hersenhelft is – hij verbeeldt precies wat ik wil zeggen. Natuurlijk zou ik het ook niet erg vinden om een Rembrandt met een lagotto aan de muur te hebben. (lacht)
Wat me ook diep geraakt heeft, is een 4.500 jaar oud reliëf op een sarcofaag van een zekere mijnheer Khw, dat ik onlangs zag in het Egyptisch Museum in Caïro. Daar schrijf ik ook over in mijn boek. Het is het oudste bekende beeld van een hond waarvan we zelfs de naam kennen: Meniu Pu. Op het reliëf zien we mijnheer Khw met zijn hond aan de leiband wandelen langs de Nijl. En dat raakte me echt. Dat iemand het toen al zo belangrijk vond om zijn hond op zijn grafkist te laten afbeelden – dat zegt zoveel. En tegelijk is het zo herkenbaar: gewoon samen wandelen met je hond, net zoals wij dat vandaag doen. Die liefde tussen mens en hond duurt dus al duizenden jaren.”
WOEF: En is dit, denk je, jouw laatste boek over honden?
JAPIN: “Grappig dat je dat vraagt. Terwijl ik aan dit boek werkte, dacht ik: misschien moet dit wel het laatste hondenboekje zijn. Maar het was nog niet eens naar de drukker of ik dacht: nee hoor, ik ga er gewoon nóg een maken. Ik zal je uitleggen waarom. Ik ben genoemd naar Arthur van Schendel, een schrijver uit het begin van de twintigste eeuw op wie mijn ouders gek waren. Zijn kleinzoon, die ook Arthur van Schendel heet, gaf mij bij het verschijnen van mijn eerste hondenboek een boekje van zijn opa cadeau. In dat boekje had zijn opa een leven lang citaten verzameld uit de literatuur over honden. Ik vroeg hem of hij het goed zou vinden als ik dat als uitgangspunt zou nemen voor een volgend boekje over honden. En dat vond hij een prachtig idee. Dus ja, het volgende hondenboekje komt eraan, waarschijnlijk over een jaar of twee.”
Honden in het museum – Arthur Japin (Met illustraties van Martijn van der Linden)
Van prehistorische grottekeningen en reliëfs op sarcofagen tot hedendaagse schilderijen en illustraties: allemaal getuigen ze van onze liefde voor honden. In Honden in het museum gidst de hond van Arthur Japin je door een museum vol viervoeters. Honden in het museum is een ode aan honden in de kunst, maar ook aan honden an sich. Japin schrijft in prachtige taal over hun goedheid en verwoordt als geen ander wat honden voor ons betekenen. De mooie illustraties van Martijn van der Linden versterken die boodschap.
Honden in het museum – Arthur Japin (Met illustraties van Martijn van der Linden)
Uitgeverij Ploegsma
104 pagina’s
Tekst: Evi Maveau
