© Shutterstock
Radio aan, Spotify op shuffle of de tv zachtjes laten spelen. Veel hondeneigenaars doen het intuïtief wanneer ze het huis verlaten. “Dan is het niet zo stil.” Maar helpt het je hond ook echt om rustiger te worden? En maakt het uit wat je afspeelt? Wij vroegen het aan dierengedragsdeskundige Evie Van Hove van Huisdierentherapie.be.
In haar praktijk gebruikt Evie regelmatig muziek, zowel bij honden van klanten als bij haar eigen honden. Niet omdat ze zware problemen hebben, maar omdat muziek rust kan brengen. Soms werkt het vooral als white noise: achtergrondgeluid dat storende prikkels van buitenaf dempt, zoals geluid van voorbijgangers, verkeer of een dichtklappende deur. Vooral bij honden die voortdurend alert zijn en moeilijk kunnen ontspannen, kan dat net genoeg zijn om de spanning wat te laten zakken. Een wondermiddel tegen verlatingsangst is het zeker niet. “Een hond die volledig in paniek raakt zodra zijn baasje vertrekt, zal niet plots ontspannen achterblijven omdat er een pianostuk speelt”, beaamt Evie. “Wat muziek wél kan doen, is ondersteuning bieden. Het kan een klein, maar zinvol puzzelstukje zijn binnen een bredere gedragsaanpak, samen met training, begeleiding en eventueel hulpmiddelen zoals Adaptil, een middel op basis van geruststellende feromonen.”
Bij honden met zware verlatingsangst blijft het effect van kalmerende muziek dus vaak beperkter. Bij mildere stress, algemene onrust of moeite met ontspannen kan muziek wel degelijk verschil maken. Dat ziet Evie ook in de praktijk. “Onlangs vertelde een baasje me nog dat ze altijd kalmerende hondenmuziek opzette om haar puppy te laten rusten of slapen. Na een tijdje was de associatie gemaakt, en viel hij vrijwel meteen in slaap. In dit geval werkt de muziek dus heel goed.”
Variatie troef
Afwisseling is belangrijk. Wie altijd exact dezelfde muziek opzet, riskeert dat het effect verdwijnt. “Dat is eigenlijk gewoon habituatie”, legt Evie Van Hove uit. “De hond went aan dat ene deuntje, en dan wordt het ‘gefilterd’: wat eerst rustgevend werkte, verandert in achtergrondruis en verliest zijn effect.” Variatie tussen verschillende rustige playlists helpt om dat te voorkomen, al blijft ook het volume een cruciale factor. “Te luid werkt vaak averechts”, zegt Evie. “Honden horen veel beter dan wij en zijn gevoeliger voor bepaalde frequenties. Het is dus zoeken naar wat voor jouw hond werkt. Kijk daarom goed naar je hond: blijft hij ontspannen liggen of beweegt hij net zijn oren als je het volume hoger zet?”
Intussen bestaan er ook specifieke Spotify-playlists die mikken op stressvermindering bij honden. Vaak zijn die opgebouwd rond rustige klassieke muziek of composities met een traag, voorspelbaar tempo. Evie gebruikt ze zelf ook, maar merkte daarbij een belangrijk detail op. “Sommige playlists hebben korte stiltes tussen twee nummers”, vertelt ze. “Bij gevoelige honden kan dat net een probleem zijn. Die paar seconden stilte zijn soms genoeg om weer iets van buiten op te pikken, en dan zijn ze opnieuw alert.” Daarom raadt ze aan om te kiezen voor playlists die zo ‘doorlopend’ mogelijk zijn.
Een vleugje klassiek
Wetenschappelijk onderzoek naar het effect van muziek op honden staat nog in de kinderschoenen. “De meeste studies rond het thema zijn vrij recent”, vertelt Evie. “Ook gaat het vaak om kleinschalige studies, met beperkte onderzoeksgroepen, waardoor grote conclusies voorlopig uitblijven. Toch tekenen zich duidelijke tendensen af.” Zo blijkt rustige, klassieke muziek het best te werken. “Instrumentale composities met een traag tempo, lage tonen en weinig variatie zorgen bij veel honden voor minder stresssignalen en blaffen, bijvoorbeeld tijdens verzorgingsbeurten bij de trimmer. Het gaat dan niet om speciaal gecomponeerde ‘hondenmuziek’, maar evengoed om klassieke pianostukken. Het lijkt dus vooral te gaan om tempo, voorspelbaarheid en het ontbreken van plotse geluiden, eerder dan om muziek die specifiek voor honden werd ontworpen.”
Uit de studies komt ook naar voren dat factoren zoals volume, muziekkeuze en individuele gevoeligheid een grote rol spelen. Wat bij de ene hond werkt, kan bij een andere weinig effect hebben. “Dat niet elke hond hetzelfde reageert, hoeft niet te verbazen”, merkt Evie op. “Net zoals bij mensen werkt muziek niet universeel.”
Onderzoekers zijn het erover eens dat meer en groter opgezet onderzoek nodig is, met aandacht voor langetermijneffecten en individuele verschillen. “De resultaten van de studies bevestigen dat muziek stress kan helpen verminderen bij sommige honden. Muziek voor honden is dus geen inhoudsloze trend. Het vraagt wat zoeken, observeren en aanpassen. En als de zachte pianoklanken niet alleen je hond, maar ook jezelf wat rustiger maken, dan is dat mooi meegenomen!”
Waar vind je muziek op hondenmaat?
Wie muziek wil inzetten als ondersteuning bij stress of alleen zijn, vindt op Spotify intussen een ruim aanbod aan kalmerende muziek voor honden. Relax My Dog, Through A Dog’s Ear, Calming Music en Music for Calming Dogs zijn de bekendste playlists in dit “genre”. Ze voorzien je van heel wat rustgevende tracks, meestal opgebouwd rond zachte pianomuziek en trage, voorspelbare composities. Je vindt ondertussen ook heel wat playlists op Spotify. Het aanbod groeit snel en nodigt uit om te experimenteren met wat voor jouw hond het beste werkt. Geen Spotify? Ook op YouTube zijn talloze lange tracks en compilaties te vinden die specifiek bedoeld zijn om honden tot rust te brengen. Eén belangrijke kanttekening: zonder abonnement kunnen reclameblokken plots opduiken, onverwacht en vaak luider. Dat kan net het tegenovergestelde effect hebben van wat je wil bereiken. Rustgevende muziek werkt alleen als ze ook écht rustig blijft.
Tip van de gedragstherapeut: wissel af tussen verschillende playlists en let op de overgangen tussen nummers. Playlists zonder lange stiltes en zonder plotse volumeverschillen blijken voor veel honden het meest geschikt.
Tekst: Karolien Selleslags
