beeld ter illustratie (© Shutterstock)
Wie vandaag in Vlaanderen een dier mishandelt of verwaarloost, kan morgen nog altijd probleemloos een nieuw huisdier in huis halen. Dat verandert binnenkort. Met een nieuw tijdelijk houdverbod wil Vlaanderen voorkomen dat dierenleed zich blijft herhalen terwijl dossiers aanslepen.
Op initiatief van Vlaams parlementslid Gianna Werbrouck (Vooruit) wordt dit jaar in Vlaanderen een tijdelijk houdverbod van twee maanden ingevoerd, dat burgemeesters kunnen opleggen. Voor Werbrouck is de maatregel het logische gevolg van wat ze de voorbije maanden in dierenasielen zag en hoorde. “Van een mishandeld of verwaarloosd dier breekt mijn hart”, schrijft ze op haar sociale media. “Maar als je dan hoort dat het keer op keer gebeurt, bij dezelfde eigenaar, dan word ik gewoon boos. Dat is leed dat absoluut te vermijden was.” Het tijdelijk houdverbod moet precies dat patroon doorbreken: voorkomen dat iemand van wie een dier in beslag werd genomen, in afwachting van verdere stappen gewoon een nieuw dier in huis haalt. Concreet krijgen burgemeesters de bevoegdheid om, zodra bij een controle dierenmishandeling of ernstige verwaarlozing wordt vastgesteld, onmiddellijk een tijdelijk houdverbod op te leggen. Dat verbod geldt maximaal twee maanden en fungeert als noodrem in de periode vóór een gerechtelijke uitspraak. Binnen die termijn beslist de Inspectie Dierenwelzijn over het verdere lot van het in beslag genomen dier. De Vlaamse maatregel is geïnspireerd op een lokaal initiatief in Oostende, waar eind 2024 al werd ingegrepen via een burgemeestersbesluit. Volgens Werbrouck toont dat voorbeeld aan dat snelle, lokale actie wel degelijk verschil kan maken. “Dat we dit nu over heel Vlaanderen kunnen invoeren, is een mooi staaltje van samenwerking ten voordele van het dierenwelzijn”, klinkt het.
“Een definitief houdverbod bestaat vandaag al, maar kan alleen via de correctionele rechtbank worden opgelegd. Dat duurt vaak maanden of zelfs jaren”
Herhaling voorkomen
Volgens Anthony Godfroid, specialist in het dierenwelzijnsrecht, is het tijdelijke houdverbod een noodzakelijke aanvulling op de bestaande regels. “Een definitief houdverbod bestaat vandaag al, maar kan alleen via de correctionele rechtbank worden opgelegd”, legt hij uit. “Dat duurt vaak maanden of zelfs jaren. In die tussentijd kan het dierenleed zich dus blijven opstapelen.” Toch is Godfroid niet onverdeeld positief over het decreet. Zijn grootste bedenking gaat over wie bevoegd is voor de uiteindelijke beslissing. “Na die twee maanden zou de uiteindelijke beslissing over het lot van de dieren volgens mij best genomen worden door de burgemeester. Ik zou het jammer vinden als die beslissing uit handen wordt gegeven aan de Dienst Dierenwelzijn met centrale administratie in het verre Brussel. Dit zijn vaak geen zuiver strafrechtelijke, maar ook sociale dossiers. Daarom zou het beter zijn dat de eindbeslissing na twee maanden ook door de burgemeester wordt genomen” Volgens hem staan lokale besturen en sociale diensten veel dichter bij deze realiteit en kennen zij de mensen achter het dossier beter dan een centrale administratie die vanop afstand moet oordelen. Toch benadrukt Godfroid dat het tijdelijke houdverbod een duidelijke vooruitgang betekent. “Het idee erachter is goed en nodig”, besluit hij. “Als deze maatregel ervoor zorgt dat dieren sneller beschermd worden en dat herhaald dierenleed wordt vermeden terwijl dossiers aanslepen, dan is dat zonder twijfel een stap vooruit.”
Verzamelwoede
Het nieuwe tijdelijke houdverbod zal dierenverwaarlozing en -mishandeling niet in één klap doen verdwijnen, benadrukt Anthony Godfroid. “Dierenverwaarlozing staat zelden op zichzelf”, zegt hij. “Het is vaak een symptoom van een groter maatschappelijk probleem.” Volgens Godfroid zal de maatregel dan ook vooral worden toegepast in schrijnende situaties bij particulieren, en veel minder bij professionele (brood)fokkers. “Het gaat bijna altijd om mensen in sociaal kwetsbare omstandigheden die, uit eenzaamheid of door sociaal isolement, dieren beginnen te verzamelen.” Dit fenomeen, het dwangmatig verzamelen van dieren, staat bekend als animal hoarding. “Het is een soort verzamelwoede die gedreven wordt door eenzaamheid, isolement, armoede of psychische problemen”, legt Godfroid uit. Vanuit de overtuiging dat ze dieren redden, verliezen deze mensen geleidelijk het overzicht en loopt het aantal dieren snel op. Zo zijn gevallen van twintig of meer honden of katten in één woning geen uitzondering, met schrijnende leefomstandigheden tot gevolg. “Die mensen doen dat niet uit kwaad opzet,” benadrukt hij, “maar omdat ze de controle volledig verloren hebben. Door geldgebrek blijft medische zorg vaak uit en worden de leefomstandigheden onhoudbaar, zowel voor de dieren als voor het baasje.”
Tekst: Karolien Selleslags
