Kattencafés duiken steeds vaker op in het straatbeeld, en het is meteen duidelijk waarom: waar anders vind je koffie, knuffels en katten onder één dak? Maar hoe werkt zo’n café precies, en nog belangrijker: wat vinden de katten er zelf van?
Vaste cafépoezen of adoptiekatten?
Kattencafés vinden hun oorsprong in Japan. Daar ontstonden de bekende neko cafés, waar huiskatten vrij rondliepen tussen de koffiedrinkers. “Waar sommige kattencafés in België katjes ter adoptie aanbieden, ging het in die originele Japanse cafés helemaal niet om adoptie”, legt dierenarts Kiki Vleeschouwers uit. “Daar draaide het concept juist om vaste bewoners, met veel rustplekjes en hoge platformen waar ze zich konden terugtrekken wanneer ze dat nodig hadden.” Dat klassieke model vormt vandaag nog steeds de basis van veel kattencafés: dezelfde katten wonen er permanent samen, en bezoekers komen er vooral voor de rustige sfeer en het zachte gezelschap.
Ondertussen bestaan er dus ook adoptiecafés, waar katten uit het asiel tijdelijk verblijven tot ze een nieuwe thuis vinden. Wie tijdens zijn cappuccino een klik voelt, kan hen adopteren. “In België zie je beide formules”, zegt Kiki. “Intussen bestaan er cafés die zowel met vaste cafékatjes als adoptiekatjes werken. Al die formules kunnen goed werken, zolang het welzijn van de katten echt vooropstaat.”
Het Japanse concept had trouwens een heel praktische oorsprong voor mensen die in appartementen woonden waar huisdieren niet toegelaten waren. Een café met rondwandelende poezen bood een manier om toch met katten te kunnen knuffelen zonder er zelf één te hoeven houden.
Unieke sfeer
In een kattencafé gelden speciale huisregels om het welzijn van de katten te garanderen. “Katten zijn enorm stressgevoelig”, zegt Kiki. “Een rustige omgeving is cruciaal om stress te voorkomen. Als iedereen zich aan die regels houdt, zijn kattencafés eigenlijk oases van rust: bezoekers praten er vanzelf zachter, er klinkt geen luide muziek en kinderen worden aangemoedigd om rustig te spelen. Het is er opvallend stiller dan in een gewone brasserie. Die kalmte werkt voor veel klanten zelfs bijna therapeutisch.” Of je nu komt voor de katten, voor de koffie of gewoon even wilt ontprikkelen: een kattencafé biedt een bijzondere sfeer die je nergens anders vindt. “Niet elke kat voelt zich thuis in een kattencafé. De bewoners worden geselecteerd op een sociaal en nieuwsgierig karakter”
De bewoners
Niet elke kat voelt zich thuis in een kattencafé. “Daar zet je geen angstige of slecht gesocialiseerde katten,” benadrukt Kiki. “De dieren worden geselecteerd op karakter: ze zijn sociaal, nieuwsgierig en graag in de buurt van mensen.” En eigenlijk is dat niet zo vanzelfsprekend, want katten zijn van nature echte einzelgängers. Ze bepalen zelf wanneer ze contact willen en wanneer niet. Precies daarom vraagt het samenstellen van een harmonieuze kattengroep in een café extra aandacht. “Meestal bestaat zo’n groep uit rasloze katten, al kiezen sommige cafés er bewust voor om één of twee uitgesproken mensgerichte rassen toe te voegen, zoals Britse of Oosterse kortharen. Toch blijft het ras bijzaak. Het draait vooral om de onderlinge verhoudingen. Katten die elkaar niet liggen, worden niet samen geplaatst, hoe mooi of bijzonder ze ook zijn.”
Kat is koning
Wie een kattencafé binnenstapt, is te gast in het territorium van de katten, niet andersom. Daarom gelden er vaak duidelijke huisregels, bijvoorbeeld:
- Bij binnenkomst de handen ontsmetten
- Slapende katten niet wakker maken
- Laat de katten naar je toe komen, zoek ze niet zelf op
- De katten niet optillen
- Geen eten geven
- Het geluid van je smartphone uitzetten
- Foto’s nemen mag, maar zonder flits
Catproof café
“Een goed kattencafé staat of valt met de inrichting”, merkt Kiki op. Katten hebben voldoende rustige plekjes nodig waar ze zich kunnen terugtrekken, buiten het zicht van bezoekers. Denk aan hoge ligplaatsen, tunneltjes, verticale looproutes en andere verstopplekjes. Ook het aantal kattenbakken speelt een grote rol: ze moeten niet alleen talrijk genoeg zijn, maar ook goed verspreid en makkelijk bereikbaar. “Dat is heel belangrijk in huishoudens waarin meerdere katten samenleven, want te weinig kattenbakken of rustplekjes kunnen al snel voor stress zorgen.”
Uitbaters moeten daarom alert zijn voor subtiele signalen. Onzindelijkheid, zich terugtrekken, agressie, slecht eten of vernielzucht — het zijn allemaal tekenen dat een kat niet goed in haar vel zit. Langdurige stress laat bovendien sporen na in het hele lichaam. “Katten maken dan veel stresshormonen aan, waardoor hun weerstand zakt en ze sneller ziek kunnen worden”, benadrukt Kiki. “Vooral in adoptiecafés, waar de groepssamenstelling voortdurend verandert, is extra waakzaamheid nodig.”
Gevaar voor impulsadoptie?
Het idee om tijdens een kop koffie je toekomstige huisdier te ontmoeten, klinkt prachtig. Toch schuilt er een risico in: impulsadoptie. “Een kat die gezellig bij je komt zitten, kan al snel je hart stelen”, waarschuwt Kiki. “Maar een adoptie moet doordacht gebeuren. Denk dus altijd goed na voordat je een beslissing neemt.”
Gelukkig hanteren de meeste kattencafés een strenge adoptieprocedure, met uitgebreide gesprekken en een duidelijke screening. De katten zelf zijn volledig medisch in orde: ze zijn gevaccineerd, gechipt, gesteriliseerd of gecastreerd en getest op FIV en FeLV. “Op dat vlak zijn ze even goed voorbereid op een adoptie als katten uit een asiel of gastgezin.”
Tekst: Karolien Selleslags
Foto’s: Shutterstock
